And Dağları’nın Güçlü Halkı: Aymaralar

Jose Luis Quintana Temmuz 2017

Denizden binlerce metre yükseklikteki platolarda yaşıyor Aymaralar. Köyleri Bolivya’da And Dağları'nda 3000 rakımlı, Altiplano olarak anılan platolarda kurulu. İki milyon nüfusla Güney Amerika’daki en kalabalık etnik yerli halk Aymaralar. Yaşam alanları Peru sınırına, hatta iki ülke arasındaki Titicaca Gölü’ne kadar uzanıyor.

Platonun ikliminden kaynaklanan zorlu koşullara uyum sağlayan Aymaraların en önemli yiyeceklerinin başında gecenin dondurucu soğuğunda kuruttukları chuño adlı patates geliyor. Aynı yöntemle kurutulmuş lama eti charqui de sofralarında yer alıyor. Ancak, yetiştirdikleri lamaların yününden faydalandıkları ve onları yük taşımada da kullandıkları için etini çok fazla tüketmiyorlar. 

Lama, alpaka ve koyunların yününden ürettikleri pamukları, iplikleri ve giyim eşyalarını öncelikle kendileri kullanıyorlar. İhtiyaçlarının fazlasını ise köy pazarlarında, ürettikleri hasır sepetler ve çömleklerin yanında satıyorlar. Patates, mısır, buğday, tahıllar, özellikle de asırlardır bölgede yetiştirilip dünyada son dönemde popüler hâle gelen kinoa, Aymaraların temel besin maddelerini oluşturuyor.

 

Günlerini tarım ve hayvancılıkla, dokumacılıkla geçiren Aymara halkı birbirlerine yardımı şart koşan bir sosyal düzeni de sürdürüyor. Evini inşa etmede, kuyu açmada ya da tarlasını sürmede yardıma ihtiyaç duyan bir aileye mutlaka bir diğer aile yardım ediyor. Platolardaki varlıklarını, yardım temelleri üzerine kurulu bir şekilde tüm dinginliğiyle ve gelenekselliğiyle asırlardır sürdürüyorlar…